Бизнесдаги энг қиммат гаплардан бири: «Кейинроқ шуғулланаман».

Бизнесдаги энг қиммат гаплардан бири: «Кейинроқ шуғулланаман». Тахминан ўн саккиз йил олдин мен бир тўқимачилик соҳасидаги тадбиркорга бошқарув ҳисобини ўрнатиб берган эдим. Бир муддатдан кейин у мени танишига ҳам тавсия қила бошлади. У қизиқди. Ҳисоб-китоб кераклигини айтди. Аллақачон бошлаш кераклигини ҳам тушунарди. Лекин ҳозир эмас. Кейинроқ. Шу «кейинроқ» деган нарса қарийб ўн беш йилга чўзилди. Ҳар йили муҳимроқ ишлар чиқаверарди. Сотувлар. Таъминотчилар. Янги лойиҳалар. Кундалик муаммолар. Қисқаси, оддий бизнес ҳаёти. Кейин бир куни у барибир қўнғироқ қилди. Пандемиядан кейин бўлиши керак, Воллаху аълам. У: - Бўлди. Энди кўр-кўрона ишлай олмайман. Пичоқ бориб суякка тақалди. Ҳисоб-китобни қиламиз. деди Қилдик. Ҳисоботлар, кўрсаткичлар, рақамлар - ҳаммасини жой-жойигаига қўйдик. Орадан яна бир неча йил ўтди. Кейин у бизнесни ривожлантириш учун, четдан (!) консалтинг компаниясини жалб қилди. Ва уларнинг биринчи саволлари менга жуда таниш эди. Фойда қаерда? Пул оқими қаерда? Баланс борми? Маржа қандай? Қайси маҳсулот кўпроқ даромад беряпти? Қайси мижозлар асосий пулни олиб келяпти? Қайси йўналиш ўсишга хизмат қиляпти, қайсиси фақат жой эгаллаб турибди? У бу саволларни менга юборарди. Мен эса жавоб берардим: Мана бу ҳисобот. Мана бу ерда. Бу ерда детализацияси. Бу ерда охирги бир неча йиллик динамикаси. Бир пайт ўзим қизиқиб сўрадим: - Хўш, уларга маълумот етаяптими? У кулиб: - Ортиғи билан. Улар аллақачон рақамлар билан ишлашни бошлаб юборишди. деб жавоб берди Кейин эса бир гап айтди. Мен ҳалигача шу гапни эслайман. - Фақат бир нарсадан афсусдаман. Шу ишни олдинроқ бошласам нима бўлар эди?. Бу шунчаки чиройли жумла эмасди. Бу ҳақиқий афсус эди. Чунки у орқага қараб, қанча қарорларни деярли кўр-кўрона қабул қилганини тушунган эди. Қанча имкониятларни ўтказиб юборганини. Қанча хатоларни эртароқ кўриши мумкинлигини тушунди. Кўп тадбиркорлар ҳисоб-китобни молиячилар ёки катта компаниялар учун деб ўйлайди. Ёки бизнес каттароқ бўлганда керак бўлади, деб ҳисоблайди. Мен бунга қўшилмайман. Рақамлар сиз уларни таҳлил қилишни ўрганишингиздан анча олдин керак бўлади. Чунки бир кун келиб сиз бизнесингизда аслида нима бўлаётганини билишни хоҳлайсиз. Ёки буни тушунадиган одамни ишга оласиз. Ўша пайтда тарихни йиғишга кеч бўлади. Уни олдиндан йиғиб бориш керак. Ўзиз билганизча бўлса ҳам. Жуда мукаммал бўлмаса ҳам. Лекин йиғиш керак! Чунки бизнесни бир йилда ўзгартириш мумкин. Аммо ўтган ўн йиллик рақамларни "задним числом" қайта тиклаб бўлмайди. --- Рақамларни ҳисобланг, бизнес билан шуғулланинг!