Тушум пасайганда бизнес тирик қоладими, йўқ-ми - шуни ҳал қиладиган асосий рақам.
Бу - тушумга нисбатан доимий харажатларнинг улуши. Шу кўрсаткич бизнес қанчалик “эгилувчан” эканини кўрсатади. Кўпчилик соҳалар учун ориентир бор. Агар бу улуш юқори бўлса - ҳар қандай жиддий "савдони тушиши" тезда муаммога айланади.
Доимий харажатлар нима?
Бу - сотув бўлса ҳам, бўлмаса ҳам тўланадиган харажатлар: ижара, ойликлар (фикс), бухгалтерия, лицензиялар, суғурта, лизинг, коммунал тўловлар.
Тушум тушса ҳам - булар йўқолмайди.
Мисол:
Иккита бизнес. Иккаласида ҳам тушум - ойига $20,000.
Иккаласи ҳам $2,000 фойда кўрсатяпти.
Биринчи бизнес:
- доимий харажатлар: 15% → $3,000
- ўзгарувчан: 75% → $15,000
Иккинчи бизнес:
- доимий: 55% → $11,000
- ўзгарувчан: 35% → $7,000
Дейлик тушум 30% га пасайди → $14,000 бўлди.
Муҳим момент: тушумни пасайиши ҳажм ҳисобига, чегирма бериш хисобига эмас. (Агар нархни туширсангиз - аҳвол яна хам ёмонлашади.)
Биринчи бизнес:
ўзгарувчан харажатлар пропорционал тушади → $10,500
жами харажат: $13,500
👉 фойда: $500 (плюсда қолди)
Иккинчи бизнес:
ўзгарувчан: $4,900
доимий: $11,000 (ўзгармайди)
жами: $15,900
👉 зарар: –$1,900
📌 Фарқни тушум эмас, харажатлар тузилмаси қилади.
Соҳалар бўйича ориентирлар (амалиётдан)
- Хизматлар (IT, консалтинг): 25–35%
- Ишлаб чиқариш: 30–40%
- Розница /умумий овқатланиш/ логистика: 25–35%
Бу қатъий қоида эмас. Лекин агар бу кўрсаткич юқори бўлса - муаммо бозорда эмас, моделингизда.
Ҳозир нима қилиш керак
1. Ўз рақамингизни ҳисобланг
доимий харажатлар ÷ тушум × 100
2. Харажатларни бир қисмини ўзгарувчанга ўтказинг
Масалан:
- офис → коворкинг
- штат → подрядчиклар
- обуна → фойдаланишга қараб тўлов
- ижара → оборотдан фоиз
3. Ҳар квартал текширишни одат қилинг.
Доимий харажатлар секин, билинмасдан ўсади:
янги ходим, ижара ошиши, кераксиз сервислар - ва 35% бир зумда 50% га чиқиб кетади.
Сизда-чи? ҳозир доимий харажатлар улуши қанча?
---
Рақамларни ҳисобланг, бизнес билан шуғулланинг!
MICROBUSINESS · БЕСПЛАТНЫЙ ТРЕНИНГ
От разрозненных действий — к понятной системе.
Бесплатный практический видеотренинг о систематизации бизнеса, 24 минуты.
Смотреть бесплатный тренинг ↗